De rechtspositie van het bestuur en de raad van commissarissen bij de aandelentransactie in faillissement
In het kader van de Blogserie: de rechtsposities van de vennootschapsorganen van de besloten vennootschap in financieel zwaar weer, behandelen we in deze blog de rechtspositie van het bestuur en de raad van commissarissen bij de aandelentransactie in faillissement.
Geen of geringe rol voor het bestuur en de raad van commissarissen
Bij de doorstartconstructie van de aandelentransactie in faillissement verkopen één of meer zittende aandeelhouders hun aandelen aan de hand van een overeenkomst aan de beoogde, kopende aandeelhouder(s). Vaak gaat dit samen met een kapitaalinjectie door de koper en/of een faillissementsakkoord om de schulden van de vennootschap te saneren.
Omdat de aandelentransactie plaatsvindt op aandeelhoudersniveau en niet op vennootschappelijk niveau, komt het bestuur in beginsel geen bevoegdheden toe anders dan wellicht het erkennen van de aandelenoverdracht namens de vennootschap. Doordat het bestuur slechts een geringe rol speelt, is de rol van de raad van commissarissen ook gering: het toezicht en het eventueel bijstaan van het bestuur met raad blijft dus beperkt. Besloten vennootschappen kunnen het als nadelig ervaren dat hun besturen niet direct invloed kunnen uitoefenen op een aandelentransactie, omdat zij dan niet in de hand hebben wie eigenaar van de vennootschap wordt.
Aanbiedingsregeling
Toch is het mogelijk dat het bestuur bij oprichting van de vennootschap een zekere invloed op een latere aandelentransactie uitoefent. Wanneer het bestuur bij oprichting van de vennootschap heeft nagelaten af te wijken van art. 2:195 BW of expliciet – al dan niet in een later stadium – een aanbiedingsregeling heeft vastgelegd, wordt de aandeelhouder beperkt in zijn overdrachtsmogelijkheden. Door de aanbiedingsregeling is de aandeelhouder verplicht bij een aandelentransactie de aandelen eerst aan zijn medeaandeelhouders aan te bieden, naar evenredigheid van het aantal aandelen dat zij op het tijdstip van de aanbieding houden. Deze medeaandeelhouders kunnen enkel aanspraak maken op aandelen van de soort die zij op het tijdstip van de aanbieding reeds gaan houden. Het bestuur kan aldus indirect invloed hebben op latere aandelentransacties, behoudens latere statutenwijzigingen door de aandeelhoudersvergadering.
Hoewel het voor besloten vennootschappen wenselijk is dat de aandelen binnen de besloten kring blijven, kan het bestuur zich in faillissement genoodzaakt zien om buiten deze kring te kijken. Mocht het bestuur daartoe bereid zijn, dan kan het bestuur een aandeelhoudersvergadering gelasten waarbij een stemming plaatsvindt over het voorgenomen besluit om de aanbiedingsregeling te laten vervallen. Het bestuur kan dan middels zijn raadgevende stem aandeelhouders adviseren om te stemmen vóór opheffing van de aanbiedingsregeling. Als aandeelhouders niet instemmen met een dergelijke statutenwijziging, dan kan het bestuur naar de rechter stappen en kan de rechter beslissen dat de redelijkheid en billijkheid vergt dat de aandeelhouder zijn eigen belang opzij moet zetten. Het opheffen van een aanbiedingsregeling door een statutenwijziging of het indienen van een verzoek bij de rechter kost echter geld dat doorgaans in een faillissementssituatie niet beschikbaar is. Dit is dus iets om goed over na te denken bij de oprichtingsakte of een statutenwijziging.
Bent u betrokken bij een insolvente of failliete vennootschap en wilt u weten wat uw mogelijkheden zijn? Of wenst u advies over het oprichten van een vennootschap, een aandelentransactie (al dan niet in verband met een aandeelhoudersgeschil) of het wijzigen van de statuten van de vennootschap? Neem dan gerust contact met ons op. Wij denken graag met u mee.