Afschaffing compensatie transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid: wat betekent dit voor werkgevers?
Werkgevers kunnen op dit moment nog compensatie van het UWV ontvangen voor de een transitievergoeding die zij een werknemer betalen die na twee jaar ziekte uit dienst treedt. Het nieuwe wetsvoorstel Compensatieregeling LAO gaat hier echter verandering in brengen. Het kabinet wil de regeling afschaffen voor alle werkgevers. Dit gebeurt als onderdeel van een bredere hervorming van de transitievergoeding. Wat houdt de huidige regeling in, wat wil het kabinet precies veranderen en wat zijn hiervan de gevolgen voor de praktijk?
Huidig recht: compensatie via het UWV
Sinds 1 april 2020 kunnen werkgevers bij het UWV compensatie aanvragen voor de transitievergoeding die zij betalen aan een werknemer die wegens langdurige arbeidsongeschiktheid wordt ontslagen. Deze compensatieregeling is bedoeld om een einde te maken aan de zogenoemde ‘slapende dienstverbanden’. Vóór de invoering van de regeling lieten werkgevers de arbeidsovereenkomst met een langdurig zieke werknemer namelijk vaak bewust voortbestaan om te voorkomen dat zij een transitievergoeding moesten betalen. Omdat er feitelijk geen uitvoering meer aan de arbeidsovereenkomst werd gegeven, werd gesproken van een slapend dienstverband. De Hoge Raad heeft vervolgens in het bekende Xella-arrest geoordeeld dat een werkgever in beginsel moet meewerken aan de beëindiging van een slapend dienstverband, onder toekenning van de wettelijke transitievergoeding.
Wat wil het kabinet veranderen?
Het kabinet wil de compensatieregeling nu afschaffen als onderdeel van een bredere hervorming van de transitievergoeding. In eerste instantie bevatte het wetsvoorstel alleen de afschaffing van de compensatie alleen gelden voor middelgrote en grote werkgevers. In de recente nota van wijziging van het wetsvoorstel gaat het kabinet echter een stap verder. De compensatieregeling zal voor alle werkgevers, dus ook voor kleine werkgevers, worden afgeschaft. Wanneer werkgevers het dienstverband van een langdurig zieke werknemer na twee jaar ziekte willen beëindigen, ontvangen zij dan geen compensatie meer voor de transitievergoeding. De nota van wijziging is op het moment van publicatie van deze blog overigens nog niet openbaar gemaakt.
Kritiek: de Xella-norm onder druk
Als de compensatieregeling verdwijnt of wordt beperkt, rijst de vraag of werkgevers nog steeds verplicht zijn om mee te werken aan de beëindiging van een slapend dienstverband. De Hoge Raad heeft deze verplichting in het Xella-arrest immers uitdrukkelijk gekoppeld aan het bestaan van de mogelijkheid om compensatie te ontvangen.
De Raad van State heeft eerder al een kritisch advies uitgebracht over het oorspronkelijke wetsvoorstel. Volgens de Raad van State zal het risico op slapende dienstverbanden toenemen. In dat kader adviseerde de Raad van State zelfs om de verplichte transitievergoeding bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid volledig te schrappen.
Recent heeft ook de Raad voor de rechtspraak advies uitgebracht. De Raad is kritisch over de voorgestelde volledige afschaffing van de compensatieregeling en verwacht dat de daardoor ontstane onduidelijkheid zal leiden tot extra rechtszaken.
Uitstel tot 1 januari 2027
De wetswijziging zou aanvankelijk op 1 juli 2026 in werking treden, maar is uitgesteld tot 1 januari 2027. Als reden voor dit uitstel wordt onder meer gewezen op het krappe parlementaire tijdpad en de noodzaak om de uitvoering bij het UWV zorgvuldig voor te bereiden. Daarnaast moet het wetsvoorstel nog door zowel de Tweede als de Eerste Kamer worden behandeld. Tot 1 januari 2027 blijft de huidige compensatieregeling daarom voorlopig van kracht.
Wat betekent dit in de praktijk voor werkgevers?
Het wetsvoorstel heeft grote gevolgen voor werkgevers, omdat zij niet langer gecompenseerd zullen worden voor de transitievergoeding van werknemers die na twee jaar ziekte uit dienst gaan. Daarnaast is voor werkgevers met langdurig zieke werknemers onduidelijk of zij nog verplicht zijn mee te werken aan beëindiging van het dienstverband op verzoek van de werknemer. Voor deze werkgevers blijft het daarom belangrijk de verdere ontwikkelingen rond dit wetsvoorstel nauwlettend te volgen.