De rechtspositie van de aandeelhouders(vergadering) bij de WHOA
Dreigt een onderneming door een te zware schuldenlast insolvent te raken, terwijl de activiteiten op zich levensvatbaar zijn? Dan biedt de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) uitkomst. Deze wet maakt het mogelijk om via een dwangakkoord een financiële herstructurering af te dwingen tussen de vennootschap, haar schuldeisers en aandeelhouders. Het doel van de WHOA is om het reorganiserend vermogen van ondernemingen te versterken en waarde te behouden of te maximaliseren.
Een WHOA kan verstrekkende gevolgen hebben. Zo kan de gehele kapitaalstructuur van de vennootschap wijzigen en kunnen zelfs toekomstige verplichtingen uit lopende overeenkomsten worden aangepast. Voor aandeelhouders roept dat een logische vraag op: welke rechten en bevoegdheden heb ik eigenlijk zodra een WHOA-traject loopt?
Wat zijn de bevoegdheden van de algemene vergadering tijdens een WHOA-procedure?
Tijdens de WHOA-procedure behoudt de algemene vergadering haar bevoegdheden en blijft zij gehouden om de redelijkheid en billijkheid in acht te nemen. Concreet betekent dit dat de algemene vergadering onder meer bevoegd blijft om bestuurders en commissarissen te ontslaan, de statuten van de vennootschap te wijzigen en om de vennootschap te ontbinden.
Toch kent de WHOA aan de bevoegdheden van de algemene vergadering een belangrijke beperking toe waar het de totstandkoming van het akkoord zelf betreft. Voor het aanbieden van een akkoord is namelijk geen instemming van de algemene vergadering vereist, ook niet als de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst dat voorschrijven. Dergelijke statutaire of contractuele instemmingsvereisten blijven buiten toepassing.
Als de uitvoering van een akkoord een besluit van de algemene vergadering vereist, treedt het gehomologeerde akkoord in de plaats van dat besluit. De algemene vergadering hoeft dus niet apart in te stemmen met uitvoeringshandelingen die uit het akkoord voortvloeien.
Wat zijn de bevoegdheden van individuele aandeelhouders tijdens een WHOA-procedure?
Ook op het niveau van de individuele aandeelhouder grijpt de WHOA in. Omdat de financiële nood waarin de vennootschap zich bevindt dat rechtvaardigt, kan een akkoord de rechten van aandeelhouders (ingrijpend) wijzigen. Wordt een aandeelhouder door het akkoord geraakt, dan is diegene stemgerechtigd: hij mag over het akkoord stemmen en moet daarvoor alle informatie ontvangen die nodig is om een geïnformeerde keuze te maken. Stemgerechtigde aandeelhouders zijn vervolgens ook aan het akkoord gebonden.
Let op: niet elke aandeelhouder wordt automatisch bij het akkoord betrokken. De aanbieder (de vennootschap of een herstructureringsdeskundige) kan ervoor kiezen om bepaalde aandeelhouders buiten het akkoord te houden, en dus hun rechten ongewijzigd te laten, als daarvoor een redelijke grond bestaat of indien klassen van aandeelhouders met een gelijke of hogere rang daarmee (indirect) instemmen.
Bescherming van aandeelhoudersbelangen
De rechtbank kan (ambtshalve of op verzoek van de vennootschap of de herstructureringsdeskundige) voorlopige voorzieningen treffen of zodanige bepalingen maken die voor de beveiliging van de belangen van aandeelhouders nodig zijn.
Aandeelhouders zelf hebben relatief weinig middelen om gedurende de akkoordprocedure hun belangen te beschermen. Zij kunnen bijvoorbeeld geen rechtsmiddel aanwenden tegen een afkoelingsperiode.
Wat kunnen aandeelhouders dan wél?
- Zij kunnen de rechtbank verzoeken om een herstructureringsdeskundige aan te wijzen die zelf een akkoord kan aanbieden – ook wanneer het bestuur al een akkoord voorbereidt.
- Zij kunnen gebruikmaken van momenten van hoor en wederhoor die ontstaan zodra de rechter voorafgaand aan de homologatie bij de procedure wordt betrokken.
- Zij kunnen de rechtbank verzoeken het homologatieverzoek af te wijzen, als zij tegen het akkoord hebben gestemd of ten onrechte buiten de stemming zijn gelaten.
Gevolgen van homologatie (verbindendverklaring) van het akkoord voor aandeelhouders
Als het akkoord wordt gehomologeerd (verbindend wordt verklaard), dan is dit verbindend voor alle stemgerechtigde aandeelhouders. Niet alleen aandeelhouders die hebben ingestemd met een wijziging van hun rechten of vorderingen zijn gebonden, maar ook tegenstemmende, stem onthoudende of blanco stemmende aandeelhouders. Ook aandeelhouders die niet aanwezig waren bij de stemming, maar wél juist zijn opgeroepen, zijn gebonden. Resteert er na homologatie nog vermogen om uit te keren? Dan staan aandeelhouders daarbij doorgaans achteraan in de rij.
Aandeelhouder en betrokken bij een WHOA-traject?
Bent u als aandeelhouder betrokken bij een WHOA en wilt u concreet advies over uw situatie? Neem dan gerust contact met ons op.
Meer lezen? Zie ook de andere blogs in de Blogserie: de rechtsposities van de vennootschapsorganen van de besloten vennootschap in financieel zwaar weer.