Crisiswetgeving voor netcongestie in de maak!
Het kabinet heeft een omvangrijk pakket aan maatregelen gepresenteerd om netcongestie tegen te gaan. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat heeft de voorgenomen maatregelen opgenomen in zijn brief van 11 september 2026.
De overbelasting van het elektriciteitsnet, doordat vraag en aanbod aan stroom groter zijn dan de beschikbare capaciteit, is al enige tijd een probleem in Nederland. Door woningbouw, verduurzaming van de industrie en de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame elektriciteit is voldoende netcapaciteit cruciaal. Het kabinet wil nu crisiswetgeving invoeren vergelijkbaar met de eerdere aanpak onder de Crisis- en herstelwet.
Het voorgenomen pakket aan maatregelen, gericht op het versnellen van procedures, ziet er in hoofdlijnen als volgt uit:
Provincie als bevoegd gezag voor 110/150 kV-projecten
Bij de aanleg van nieuwe, complexe projecten ontstaat regelmatig vertraging doordat niet meteen duidelijk is welke partij het bevoegd gezag heeft. Het kabinet wil daarom standaard het bevoegd gezag bij de provincie leggen voor 110/150 kV-projecten. Volgens de staatssecretaris kan deze aanpassing leiden tot een versnelling van enkele maanden tot wel twee jaar.
Vergunningsvrij uitbreiden van hoog- en middenspanningsstations
Een andere wijziging betreft het vergunningsvrij uitbreiden van hoog- en middenspanningsstations. Daarbij wordt rekening gehouden met de bescherming van de fysieke leefomgeving onder meer door eisen te stellen aan de omvang van de bouwwerken en hun ligging ten opzichte van de omgeving. Volgens de staatssecretaris kan deze vrijstelling ertoe leiden dat tientallen projecten per jaar enkele maanden tot anderhalf jaar eerder worden gerealiseerd.
Vrijstelling van mer-beoordelingsplicht voor ondergrondse hoogspanningskabels
De huidige mer-beoordelingsplicht voor alle hoogspanningskabels en -lijnen, waarmee wordt getoetst of een project aanzienlijke milieueffecten kan hebben, vervalt deels. Het kabinet is voornemens ondergrondse hoogspanningskabels van deze verplichting vrij te stellen, zodat de mer-beoordelingsplicht alleen nog geldt voor bovengrondse hoogspanning. Volgens de staatssecretaris leidt dit in de praktijk tot een versnelling van zes weken tot drie maanden in de voorbereidingstijd van deze projecten.
Versnelde beroepsprocedures voor elektriciteitsprojecten
Ook in de bestuursrechtelijke fase wil het kabinet ingrijpen. Beroepsprocedures tegen elektriciteitsprojecten gaan vanaf 1 oktober 2026 direct naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Een voorlopig (‘pro forma’) beroepschrift is dan niet meer mogelijk en er geldt een uitspraaktermijn van zes maanden na ontvangst van het verweerschrift. Volgens de staatssecretaris kan deze wijziging de doorlooptijd van procedures tot wel anderhalf jaar verkorten.
Afsluitend
De problematiek rond netcongestie is in Nederland algemeen bekend. Dat dit probleem concreet op de politieke agenda is komen te staan, was onvermijdelijk. Hoe de wetgeving er uiteindelijk uit komt te zien en of al deze wijzingen door de Tweede en Eerste Kamer komt, moet nog blijken. Zodra daar meer duidelijkheid over is, informeren wij u vanzelfsprekend.
Indien u geïnteresseerd bent in hoe de problematiek van netcongestie binnen het kader van het verdelingsrecht moet worden geplaatst, dan verwijzen wij u naar een van onze eerdere blogs.