Schuldeiser weigert crediteurenakkoord? Rechter kan ingrijpen
Een schuldeiser mag in beginsel zelf beslissen of hij instemt met een crediteurenakkoord. Toch is die vrijheid niet onbeperkt. n een recente uitspraak oordeelde de voorzieningenrechter dat de weigering van een schuldeiser misbruik van bevoegdheid opleverde. De schuldeiser werd veroordeeld om alsnog mee te werken aan het crediteurenakkoord (ECLI:NL:RBDHA:2025:27277).
VSL dreigt failliet: alle schuldeisers akkoord, behalve één
In deze zaak gaat het om VACU-STONE-LIFT B.V. (“VSL”), een onderneming die zich bezighoudt met de productie, de verkoop en het onderhoud van hefapparatuur. In 2024 komt VSL in financiële problemen. Door onder meer de nasleep van de coronacrisis, een frauderende boekhouder, en gezondheidsproblemen bij de indirect bestuurder loopt de omzet flink terug.
In september 2024 vraagt VSL bij de Gemeente een krediet aan op basis van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). Om de aanvraag te beoordelen laat de Gemeente een bedrijfsdeskundige een onderzoek uitvoeren naar de levensvatbaarheid van VSL. Op advies van de deskundige verstrekt de Gemeente een krediet aan VSL van € 104.000. Eén van de voorwaarden voor verstrekking van het krediet is dat het krediet wordt aangewend om de schuldenlast te saneren.
VSL heeft op dat moment negen concurrente crediteuren (totaal ca. € 123.000), waarvan het pensioenfonds de grootste is (ca. € 68.000). De schuld aan het pensioenfonds is ontstaan doordat VSL in 2023 en 2024 het werkgeversdeel van de pensioenlasten onbetaald heeft gelaten. Daarnaast heeft de Belastingdienst een preferente vordering van totaal ca. € 730.000.
VSL gebruikt het verkregen krediet om een saneringsvoorstel te doen aan haar schuldeisers en vraagt haar schuldeisers om in te stemmen met een onderhands akkoord waarbij de concurrente crediteuren 7,85 % van hun openstaande schuld ontvangen en de Belastingdienst 15,7 %. VSL benadrukt dat het in het belang is van de schuldeisers om in te stemmen met het akkoord. Als het akkoord niet tot stand komt, dan ziet VSL geen andere mogelijkheid dan het aanvragen van haar eigen faillissement.
Alle schuldeisers stemmen in met het voorstel van VSL, behalve het pensioenfonds. Het pensioenfonds blijft aandringen op betaling van haar volledige vordering. Als dat niet gebeurt vraagt het pensioenfonds het faillissement van VSL aan.
Voordat de faillissementszitting plaatsvindt, doet VSL nog een laatste poging haar faillissement te voorkomen. VSL start een kortgedingprocedure waarin zij (kortgezegd) vordert dat het pensioenfonds wordt verplicht om mee te werken aan het saneringsakkoord en om de faillissementsaanvraag in te trekken.
Rechter: weigering pensioenfonds is misbruik van bevoegdheid
De voorzieningenrechter stelt voorop dat het een schuldeiser in beginsel vrijstaat om een aangeboden akkoord te weigeren. Dit kan echter anders zijn als de weigering misbruik van bevoegdheid oplevert in de zin van artikel 3:13 BW. Daar is onder meer sprake van als er een onevenredigheid bestaat tussen het belang van de schuldeiser bij weigering en het belang dat daardoor wordt geschaad.
Als toelichting op de afwijzing heeft het pensioenfonds verklaard dat zij nooit akkoord gaat met saneringsvoorstellen. Verder stelt het pensioenfonds dat de werknemers van VSL zouden worden benadeeld als het pensioenfonds instemt met het akkoord, omdat zij slechts een beperkt bedrag van hun pensioenpremies zouden ontvangen. Het pensioenfonds stelt dat de werknemers beter af zouden zijn bij het faillissement van VSL, omdat zij in die situatie via het UWV een groter deel van hun achterstallige premies kunnen terugvorderen.
De voorzieningenrechter gaat hier niet in mee. De werknemers zijn waarschijnlijk beter af bij een akkoord dan in een faillissementssituatie. Daarbij speelt mee dat VSL actief is in een specialistische branche en de werknemers al op leeftijd zijn. De rechter acht het aannemelijk dat de werknemers werkloos zullen raken als VSL failliet wordt verklaard. Bovendien neemt het UWV alleen achterstallige premies over die betrekking hebben op het jaar voorafgaand aan het faillissement. In dit geval ziet de vordering echter (met name) op premies over 2023 en 2024, en die zal het UWV niet overnemen.
Andere argumenten dan de mogelijke benadeling van de werknemers heeft het pensioenfonds niet aangevoerd. Het enkele betoog dat het crediteurenakkoord mogelijk niet het maximaal haalbare voorstel is, is in dit verband niet voldoende, zo oordeelt de rechter.
De slotsom is dat het pensioenfonds in de gegeven omstandigheden haar instemming met het crediteurenakkoord in redelijkheid niet kan weigeren. Het belang van VSL bij de totstandkoming van het crediteurenakkoord, mede gelet op de belangen van de overige schuldeisers, weegt in de gegeven omstandigheden zwaarder dan het belang van het pensioenfonds bij weigering van het akkoord. Door niet in te stemmen met het crediteurenakkoord maakt het pensioenfonds misbruik van bevoegdheid in de zin van artikel 3:13 BW.
De rechter veroordeelt het pensioenfonds om mee te werken aan de totstandkoming van het crediteurenakkoord.
Wat betekent dit voor uw onderneming?
Een crediteurenakkoord of schuldeisersakkoord kan uitkomst bieden voor ondernemingen in zwaar weer die een faillissement willen voorkomen. Hoewel schuldeisers in beginsel vrij zijn medewerking te weigeren, is die vrijheid niet onbeperkt. Stemt niet elke crediteur in, dan biedt de wet verschillende mogelijkheden om een akkoord af te dwingen — zoals via een WHOA-procedure of, zoals in deze zaak, via de kortgedingrechter op grond van misbruik van bevoegdheid.
Voor een succesvol schuldsaneringsakkoord is het van belang er vroeg bij te zijn, het voorstel goed te onderbouwen en schuldeisers volledig te informeren. Schuldeisers die worden geconfronteerd met een saneringsvoorstel doen er goed aan zich bewust te zijn van hun rechtspositie en de risico’s van weigering. Kampt uw onderneming met een hoge schuldenlast en wilt u weten welke mogelijkheden er zijn? Of wordt u geconfronteerd met een saneringsvoorstel en wilt u weten wat uw positie is? Neem gerust contact op, dan kijken wij samen naar de beste aanpak.