Wieringa AdvocatenWieringa Advocaten • Postbus 10100 1001 EC Amsterdam • IJdok 17 1013 MM Amsterdam • +31 (0)20 624 6811 • wieringa@wieringa.nl
 
Handels- en ondernemingsrecht

Schadevergoeding voor waardevermindering van uw aandelen: een go/no-go?

Wanneer een vennootschap door wanprestatie of een onrechtmatige daad van een derde schade lijdt, stuit de vordering van de aandeelhouder tot vergoeding van de waardedaling van zijn aandelen vrijwel altijd af op het leerstuk van afgeleide schade. De aandeelhouder heeft dan geen zelfstandig actierecht en zal het bestuur van de vennootschap ertoe moeten bewegen een vordering tot schadevergoeding tegen de derde in te stellen. Op het uitgangspunt dat afgeleide schade niet voor vergoeding in aanmerking komt, bestaan echter uitzonderingen. Uit een recent arrest van de Hoge Raad (Holding/Gemeente Gilze en Rijen) blijkt maar weer eens dat een afgeleide schadeactie niet altijd een no-go is.

Afgeleide schade

Eén van de eerste arresten die tijdens de rechtenstudie voorbij komt, is het arrest Poot/ABP. Hierin heeft de Hoge Raad bepaald dat wanneer een derde schade heeft toegebracht aan de vennootschap, de aandeelhouder van die vennootschap niet bij de derde kan aankloppen voor vergoeding van de schade die hij lijdt omdat zijn aandelen minder waard zijn geworden. Omdat de aandeelhouder deze schade via het vermogen van de vennootschap lijdt (dít vermogen loopt terug en daardoor worden de aandelen minder waard), wordt deze schade ook wel afgeleide schade genoemd.

De reden dat een aandeelhouder in beginsel geen aanspraak kan maken op vergoeding van afgeleide schade, is dat de vennootschap waaraan de schade is toegebracht een zelfstandige rechtspersoon is. Het vermogen van de vennootschap is afgescheiden van dat van haar aandeelhouders. Om die reden is het aan de vennootschap zelf – het is immers háár vermogen waar schade aan is toegebracht – om op te komen voor de belangen van allen die belang hebben bij instandhouding van het vermogen van de vennootschap. De Hoge Raad laat wel enige ruimte voor een actie door de aandeelhouder jegens de schadeveroorzakende derde, namelijk in het geval de derde een specifieke zorgvuldigheidsnorm jegens de aandeelhouder heeft geschonden. Hierbij kan worden gedacht aan het geval dat de derde de opzet heeft gehad om de aandeelhouder te benadelen. In de praktijk loop je hierbij echter vaak tegen bewijsproblemen aan.

Arrest Holding/Gemeente Gilze en Rijen

In het arrest Holding/Gemeente Gilze en Rijen had de Gemeente Gilze en Rijen onrechtmatig gehandeld door bepaalde besluiten te nemen. Als gevolg van deze besluiten had een dochtervennootschap vermogensschade geleden en een lagere winst behaald. De aandelen die de holding in het kapitaal van de dochter hield, waren daardoor in waarde gedaald. De holding sprak de schadeveroorzakende Gemeente Gilze en Rijen aan tot vergoeding van de waardedaling van haar aandelen.

Hoewel dit op het eerste gezicht een klassiek voorbeeld van een afgeleide schadeactie lijkt, oordeelt de Hoge Raad anders. De Hoge Raad stelt in deze zaak vast dat de Gemeente niet onrechtmatig jegens de dochtervennootschap heeft gehandeld, maar jegens de holding. De onrechtmatige besluiten van de Gemeente hielden immers in dat de holding bepaalde werkzaamheden moest beëindigen. Het feit dat niet onrechtmatig jegens de dochter is gehandeld, maar tegen de holding, maakt dat de regels uit het Poot/ABP-arrest in deze zaak niet van toepassing zijn. Het bijbehorende uitgangspunt dat de aandeelhouder geen afgeleide schade actie heeft, speelt dan ook geen rol, aldus de Hoge Raad.

In deze zaak was sprake van de situatie dat de holding haar bedrijfsactiviteiten in de dochter had ondergebracht. Hoewel de besluiten van de Gemeente tot beëindiging van de werkzaamheden dus gericht waren aan de holding, werd de schade geleden in de dochtervennootschap. Hierdoor had de holding schade geleden in de vorm van gederfd dividend en/of een lagere waarde van haar aandelen in de dochter. Het onrechtmatig handelen was dus tegen de holding gericht, maar had schade doen ontstaan in de dochter. Lijdt de holding in zo’n geval schade en komt deze schade voor vergoeding in aanmerking?

De Hoge Raad oordeelt dat in deze setting – waarin het onrechtmatig handelen dus jegens de holding is gericht – wel ruimte bestaat voor vergoeding van afgeleide schade. Schade van een dochtervennootschap kan immers ook schade van de aandeelhouder in de vorm van gemiste dividenduitkeringen of een lagere waarde van de aandelen meebrengen. Als vast staat de aandeelhouder deze schade inderdaad heeft geleden en voldaan is aan de overige vereisten, komt de afgeleide schade volgens de Hoge Raad voor vergoeding in aanmerking.

Het bepalende criterium voor de vraag of de aandeelhouder afgeleide schade kan vorderen van de schadeveroorzakende derde, is dus jegens wie er onrechtmatig is gehandeld. Is dat jegens de dochtervennootschap, dan is er in beginsel geen ruimte voor vergoeding van afgeleide schade, is dat jegens de aandeelhouder, dan maakt de aandeelhouder aanspraak op vergoeding van afgeleide schade. Een interessante uitspraak van de Hoge Raad, waaruit blijkt dat vergoeding van afgeleide schade steeds meer een plek begint te krijgen in ons rechtsstelsel. Zo lang vast staat dat het onrechtmatig handelen jegens de aandeelhouder is gericht, geeft de Hoge Raad groen licht voor een afgeleide schadeactie door de aandeelhouder. Een go dus.

Deel dit artikel via     
Twitter     Twitter     E-mail     

Sandrine’s recente berichten

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

 

waarnaar bent u op zoek?

pagina's waarop minstens één van de zoektermen voorkomt
pagina's waarop alle zoektermen voorkomen
pagina's waarop de exacte tekst voorkomt

in de hele website
alleen in de blog
in de website met uitzondering van de blog

Wieringa Advocaten