Brad Pitt in Amsterdam: wat moet je met de gemeente regelen om professioneel te filmen in de openbare ruimte?
Afgelopen maand werd Brad Pitt gespot terwijl hij door Amsterdam over de grachten liep — warrig haar en een beetje incognito. De reden: filmopnames voor The Riders, een film over een Australiër die op zoek gaat naar zijn vermiste vrouw. Maar voor die beelden op het witte doek te zien zijn, heeft de productie een flink aantal vergunningen nodig. Wat moet je als filmproducent regelen om professioneel te mogen filmen in de openbare ruimte? En welke rol speelt de gemeente daarin?
Vergunning filmen in de openbare ruimte: het juridische kader
Professionele filmopnames in de openbare ruimte raken aan uiteenlopende belangen: de doorstroming van het verkeer, de openbare orde, het woongenot van omwonenden en de veiligheid van omstanders. De gemeente is de aangewezen instantie om deze belangen te reguleren en te wegen.
De gemeenteraad stelt op grond van artikel 149 Gemeentewet de verordeningen vast die nodig worden geacht in het belang van de gemeente. Hierop berust de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), die onder andere vergunning- en meldingsstelsels bevat voor het gebruik van de openbare ruimte. Afhankelijk van de aard van de opnames kunnen ook de Wegenverkeerswet en het Omgevingsplan een rol spelen. Wanneer filmactiviteiten kwalificeren als een omgevingsplanactiviteit, bijvoorbeeld door het tijdelijk plaatsen van decorstukken of bouwwerken, kan op grond van artikel 5.1 lid 1 sub a Omgevingswet een omgevingsvergunning vereist zijn.
Filmvergunning aanvragen in Amsterdam: het Filmprotocol
Voor Amsterdam is het Filmprotocol Amsterdam, vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders op 13 juni 2023, het uitgangspunt. Dit protocol beschrijft welke publiekrechtelijke toestemmingen nodig zijn voor opnamewerkzaamheden in de Amsterdamse openbare ruimte en hoe deze worden aangevraagd.
De meest voorkomende toestemmingen zijn een RVV-ontheffing (voor rijden op plaatsen waar dat normaal niet is toegestaan, zoals stoepen of pleinen), een tijdelijke verkeersmaatregel (TVM, voor het afzetten van wegen of het tijdelijk gebruiken van parkeervakken), een objectvergunning (voor het plaatsen van tijdelijke, niet-verplaatsbare objecten zoals containers, toiletten of decorstukken) en een TVW (tijdelijke verhuur van nep-wapens).
Het protocol werkt met vier impactcategorieën (A t/m D). De minimale aanvraagperiode vóór aanvang van de opnames loopt op van drie werkdagen voor een kleinschalige opname (categorie A) tot dertig werkdagen voor een grootschalige productie (categorie D). Bij categorie D is bovendien afstemming met het kabinet van de burgemeester vereist. De volledige verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor een correcte en tijdige aanvraag liggen bij de producent. Bij niet-naleving kan de gemeente opnames stilleggen, boetes opleggen en haar medewerking voor onbepaalde tijd stopzetten.
Filmen in andere Nederlandse gemeenten
Iedere gemeente kent haar eigen regels en beleid. Grotere steden beschikken doorgaans over een gespecialiseerd filmloket en een vastgesteld protocol; kleinere gemeenten kennen soms minder geformaliseerde procedures, maar vereisen dezelfde publiekrechtelijke toestemmingen. Het is dan ook altijd verstandig om vroegtijdig contact op te nemen met de betreffende gemeente.
Conclusie: vroegtijdig regelen loont
Professioneel filmen in de openbare ruimte vraagt om een grondige juridische voorbereiding. De toepasselijke regels vloeien voort uit uiteenlopende bronnen (van de APV tot het Omgevingsplan) en vertalen zich in een reeks vergunningen en ontheffingen. Vroegtijdig contact met de gemeente, een nauwkeurige inschatting van de impact van de opnames en een goede planning van de aanvraagprocedures zijn essentieel om vertragingen of stilleggingen te voorkomen.
Heeft u vragen over de benodigde vergunningen voor uw filmproductie, of wilt u worden begeleid bij het aanvraagproces? Neem dan contact op met onze specialisten.