Eerlijkheid duurt het langst
Wat gebeurt er als een rechter erachter komt dat je niet (volledig) de waarheid hebt verteld? Een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 31 oktober 2025 (ECLI:NL:RBAMS:2025:9464) illustreert welke gevolgen liegen tegen een rechter kan hebben.
Verkeersongeluk
Dit geschil draait om een verkeersongeluk in de Pijp (Amsterdam). Volgens een automobilist zou een fatbike door rood zijn gereden, met een verkeersongeval tot gevolg. De automobilist is daarna een gerechtelijke procedure gestart en heeft schadevergoeding gevorderd van de bestuurder van de fatbike. Volgens de bestuurder van de fatbike is hij helemaal niet door rood gereden. Volgens hem heeft de automobilist zelf een verkeersfout gemaakt én het schadeformulier vervalst. In de procedure komt vast te staan dat het de automobilist inderdaad niet de waarheid heeft gesproken over de toedracht van het ongeval.
De waarheidsplicht
In artikel 21 Rv staat de zogeheten waarheidsplicht. Dit is een verplichting voor partijen om (in een gerechtelijke procedure) feiten volledig en naar waarheid naar voren te brengen.
Ruim een jaar geleden (op 1 januari 2025) is de Wet vereenvoudiging en modernisering van het bewijsrecht in werking getreden. Eén belangrijke verandering is de aanpassing van artikel 21 Rv. Aan de hiervoor omschreven waarheidsplicht is expliciet toegevoegd dat, als partijen de waarheidsplicht schenden, de rechter daaruit de gevolgtrekking mag maken die hij gerade acht (artikel 21 lid 3). Vóór 1 januari 2025 hadden rechters ook de bevoegdheid om gevolgen te verbinden aan het schenden van de waarheidsplicht, maar inmiddels is deze bevoegdheid expliciet in de wet verankerd.
Gevolgen voor bewijslevering
De rechtbank heeft overwogen dat de automobilist niet meer zou worden toegelaten tot bewijslevering vanwege het feit dat hij de waarheidsplicht had geschonden. Doordat geen bewijslevering kon plaatsvinden, is niet komen vast te staan dat de bestuurder van de fatbike door rood is gefietst en is de rechter ervan uitgegaan dat de bestuurder van de fatbike géén verkeersfout heeft gemaakt. Hierdoor is de schadevergoedingsvordering van de automobilist afgewezen.
Conclusie
Deze uitspraak laat zien dat de waarheidsplicht geen papieren tijger is. Liegen tegen een rechter kan dus in het ergste geval tot gevolg hebben dat je vorderingen worden afgewezen, zoals de automobilist in deze kwestie heeft moeten ondervinden.