Hoge Raad: Tweede bewijsbeslag toegestaan bij twijfel over verval van eerder beslag
Wanneer een conservatoir bewijsbeslag vervalt, eindigt ook de bewaring van de beslagen bescheiden. De bewaarder is dan verplicht deze bescheiden af te geven. In een recent arrest van de Hoge Raad kwam deze verplichting aan de orde. Maar voordat de bewaarder tot afgifte overging, legde de beslaglegger echter opnieuw beslag. De centrale vraag in de zaak was of het opnieuw leggen van bewijsbeslag op dezelfde bescheiden is toegestaan wanneer het eerdere beslag mogelijk is vervallen. De Hoge Raad heeft hierover duidelijkheid verschaft in zijn arrest van 31 oktober 2025 (HR 31 oktober 2025, ECLI:NL:HR:2025:1631).
Feiten en procesverloop
UTI had conservatoir bewijsbeslag gelegd op bescheiden die zich bevonden bij een voormalig werknemer en diens nieuwe onderneming, Container & Co. Nadat de voorzieningenrechter een vordering tot inzage op grond van artikel 843a Rv had afgewezen wegens gebrek aan spoedeisend belang, stelde Container & Co dat het beslag door deze uitspraak en het onbenut laten verstrijken van de appeltermijn was vervallen. In plaats van zich rechtstreeks tot de bewaarder te wenden, verzocht Container & Co UTI om de bewaarder te instrueren tot vernietiging van de bescheiden.
UTI betwistte dat het beslag was vervallen, omdat nog niet in de bodemprocedure was beslist (zie artikel 704 lid 2 Rv), maar legde zekerheidshalve toch een tweede beslag op dezelfde bescheiden, die zich op dat moment bij een bewaarder bevonden. Container & Co vorderde vervolgens opheffing van beide beslagen. Zij stelde onder meer dat het leggen van het tweede beslag onrechtmatig was. De voorzieningenrechter wees de vorderingen af. Het hof deed dat eveneens en oordeelde dat, zelfs indien het eerste beslag zou zijn vervallen, dit niet meebrengt dat het tweede beslag onrechtmatig is.
Juridisch kader
Artikel 704 lid 2 Rv bepaalt dat een beslag van rechtswege vervalt indien de eis in de hoofdzaak definitief wordt afgewezen. Zijn de beslagen bescheiden in bewaring genomen, dan ontstaat voor de bewaarder op grond van artikel 860 lid 2 Rv de verplichting tot afgifte van de bescheiden bij verval van het beslag. Van de beslaglegger mag worden gevergd, voor zover nodig, dat hij aan deze afgifte meewerkt. De wet bevat geen bepaling die het opnieuw leggen van beslag verbiedt indien het eerdere beslag is vervallen.
Oordeel van de Hoge Raad
De Hoge Raad stelt voorop dat geen rechtsregel zich verzet tegen de mogelijkheid om opnieuw beslag te leggen indien het eerdere beslag door een fout of anderszins is komen te vervallen. Het opnieuw leggen van beslag is toegestaan, mits dit niet neerkomt op misbruik van recht. In dit geval bestond onenigheid over de status van het eerste beslag en heeft UTI zekerheidshalve een tweede beslag laten leggen. Tegen die achtergrond brengt het feit dat UTI de bewaarder niet had opgedragen de eerder beslagen bescheiden te vernietigen, volgens de Hoge Raad niet mee dat UTI onrechtmatig handelde door het tweede beslag te leggen. Het oordeel van het hof dat het tweede beslag niet onrechtmatig is, laat de Hoge Raad in stand.
Betekenis voor de praktijk
De Hoge Raad bevestigt dat geen rechtsregel zich verzet tegen de mogelijkheid om nogmaals beslag te leggen als door een fout of anderszins het eerdere beslag is komen te vervallen. In die zin is de betekenis van het arrest voor de praktijk wellicht beperkt. Opvallend is echter dat uit het arrest niet blijkt waarom Container & Co zich niet rechtstreeks tot de bewaarder heeft gericht met een vordering tot afgifte. Nu de verplichting tot afgifte op de bewaarder rust, had zij daar UTI – die de bewaarder geen instructie tot afgifte gaf – in principe niet voor nodig. De Hoge Raad benadrukt in het arrest dat de verplichting tot afgifte op de bewaarder rust. Daarin kan een hint worden gelezen voor partijen die zich in dezelfde situatie bevinden als Container & Co.
Wilt u optreden tegen een bewijsbeslag? Of weten of een tweede beslag in uw situatie mogelijk is? Neem gerust contact met ons op.