Praktijkgebieden: Intellectuele eigendom
Eén profielfoto is tegenwoordig voldoende om een realistische video te maken waarin iemand dingen zegt of doet die nooit zijn gebeurd. In Denemarken leidde een dergelijke video tot politieke ophef: de Deense premier Mette Frederiksen leek feestdagen te willen afschaffen, maar bleek slachtoffer van een deepfake. De regering reageerde met een wetsvoorstel dat burgers auteursrecht geeft op hun stem, gezicht en lichaam, om deepfakes beter te bestrijden.
Zie ook onze eerdere blog over deepfakes: Deepfake-porno civielrechtelijk bestrijden.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) omschrijft een deepfake als een bewerkt video- of geluidsfragment dat nauwelijks van echt te onderscheiden is. De Europese AI-verordening definieert het als door AI gegenereerd of gemanipuleerd materiaal dat sterk lijkt op de werkelijkheid, maar niet echt is en mensen kan misleiden.
Deepfakes brengen risico’s met zich mee. Ze worden ingezet voor het verspreiden van desinformatie en voor fraude. Ook kunnen ze leiden tot persoonlijke schade, zoals bij pornografische deepfakes (ook wel deepnudes genoemd).
Zo is het gebruik van deepfakes bij identiteitsfraude de afgelopen jaren flink toegenomen, waarbij accounts bijvoorbeeld worden overgenomen met behulp van gemanipuleerde gezichtsherkenning. Ook Nederlandse politici zijn regelmatig slachtoffer van deepfakes.
De Deense regering vond de bestaande regels te onduidelijk en stelt daarom voor het auteursrecht uit te breiden naar iemands stem, lichaam en gezicht. In het wetsontwerp blijft wel ruimte voor parodie en satire, waardoor bepaalde deepfakes alsnog zijn toegestaan.
Daarnaast krijgen sociale mediaplatforms in bepaalde gevallen een verwijderplicht: halen ze onrechtmatige deepfakes niet weg, dan riskeren ze hoge boetes. Het recht om tegen deepfakes op te treden zal bovendien gelden tot vijftig jaar na het overlijden van de betrokkene.
Ook in de Tweede Kamer is discussie gaande over vergelijkbare wetgeving. Kamerleden hebben intussen zelfs al een tekstvoorstel uitgewerkt.
Het tekstvoorstel lijkt op dat uit Denemarken: iedere burger verkrijgt het recht om het maken en verspreiden van een deepfake van zijn of haar persoon te verbieden zonder toestemming. Parodieën en satire blijven wel toegestaan.
Hoewel de Nederlandse en Deense voorstellen overeenkomsten vertonen, zijn er ook verschillen. Denemarken kiest voor een uitbreiding van het auteursrecht, terwijl Nederland de tekst in het huidige voorstel (mocht het zover komen) zou onderbrengen in de Wet op de naburige rechten. Die wet lijkt enigszins op de Auteurswet en beschermt de prestaties van uitvoerende kunstenaars, zoals acteurs en zangers. Verder geldt de bescherming in Denemarken tot vijftig jaar na overlijden, terwijl Nederland een termijn van zeventig jaar voorstelt.
Vooralsnog is er in Nederland geen voorstel ingediend.
De vraag is in hoeverre nieuwe wetgeving noodzakelijk is. In Nederland bestaan immers al routes om op te treden tegen deepfakes. Zo zijn pornografische deepfakes al verboden, en is fraude via stemklonen of gezichtsherkenning eveneens strafbaar.
Ook het portretrecht biedt de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen publicatie van een deepfake, mits het belang van de geportretteerde zwaarder weegt dan het belang van de maker. Het portretrecht ziet echter alleen op beeld en niet op stemgeluid.
Verder geldt dat het gebruik van iemands gezicht of stem een verwerking van persoonsgegevens vormt. Daarmee is privacywetgeving van toepassing, en is in principe toestemming nodig. Daarnaast kan de maker mogelijk civielrechtelijk worden aangesproken op grond van een onrechtmatige daad. Tot slot zijn sociale mediaplatforms onder omstandigheden al verantwoordelijk voor illegale deepfakes op hun diensten.
Bent u slachtoffer geworden van een onrechtmatige deepfake? Neem gerust contact op. Wij kijken graag met u mee.
Door het leggen van conservatoir (derden) beslag worden vermogensbestanddelen van een wederpartij per direct bevroren. Er kan geen overdracht meer plaatsvinden en in bepaalde gevallen kunnen vermogensbestanddelen zelfs elders in bewaring worden gegeven. Deze actie kan druk zetten op de wederpartij waardoor een snelle oplossing kan worden bereikt.
Beslaglegging moet wel altijd worden gevolgd door een bodem of arbitrage procedure, tenzij eerder een buitengerechtelijke oplossing wordt bereikt.
Onterecht leggen van beslag moet worden voorkomen; het kan leiden tot een schadevergoedingsactie.
Wij onderzoeken graag of dit rechtsmiddel in uw situatie tot een spoedige oplossing kan leiden.
Snel een uitspraak nodig van de rechter over een bepaalde urgente situatie? In dat geval is een kort geding een oplossing voor uw situatie. De rechter geeft een voorlopig oordeel waaraan partijen zich al dan niet op straffe van een dwangsom dienen te houden.
Wij denken graag mee over de voor uw situatie passende juridische oplossing.
Dit is in het civiele en bestuurlijke recht de procedure die (al dan niet na hoger beroep) leidt tot een definitieve beslechting van het geschil. Anders dan in een kort geding ligt de nadruk hier veel meer op een schriftelijke uitwisseling van processtukken.
Wij onderzoeken graag of dit de aangewezen procedure is voor uw geschil.
Een partij die zich beroept op de rechtsgevolgen van de door haar gestelde feiten of rechten moet deze bewijzen. Voorafgaand aan iedere gewenste procedure moet derhalve de bewijspositie worden bekeken.
Soms is het bewijs nog niet voldoende in handen van de cliënt. In dat geval is nadere actie gewenst. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan het instellen van een (voorlopig) getuigenverhoor of het afdwingen van het verkrijgen van inzage in bepaalde documenten die zich bij de wederpartij bevinden (exhibitieplicht).
Wij zoeken graag met u naar de mogelijkheden om uw bewijsprobleem op te lossen.
Soms ontstaat er in een onderneming een intern geschil tussen aandeelhouders of tussen het bestuur en (enkele) aandeelhouders. Dit kan bijvoorbeeld gaan over de te volgen strategie van de onderneming. In dat geval kan aan de Ondernemingskamer, een speciaal daarvoor geëquipeerde afdeling van het Hof Amsterdam -- bij ons kantoor om de hoek -- een onderzoek naar de gang van zaken binnen de onderneming worden gevraagd. Zo'n onderzoek kan worden voorafgegaan door het vragen van voorlopige voorzieningen, zoals het schorsen van een bestuurder voor de duur van de procedure of het tijdelijk ontnemen van het stemrecht van een aandeelhouder.
Wij denken graag mee over de voor uw situatie passende oplossing.