Wieringa AdvocatenWieringa Advocaten • Postbus 10100 1001 EC Amsterdam • IJdok 17 1013 MM Amsterdam • +31 (0)20 624 6811 • Wieringa@wieringa.nl
 
Bedrijven in moeilijkheden en faillissement

Uitleg pandakte en het bepaalbaarheidsvereiste

Op 22 november 2019 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen waarin het bepaalbaarheidsvereiste dat geldt bij pandaktes centraal staat. Samengevat oordeelde de Hoge Raad dat het bepaalbaarheidsvereiste los staat van de maatstaf die geldt voor de uitleg van een pandakte.

Het bepaalbaarheidsvereiste houdt in dat het verpande goed in voldoende mate door de pandakte moet worden bepaald (artikel 3:98 BW in verbinding met artikel 3:84 lid 2 BW). Met het bepaalbaarheidsvereiste wordt door de Hoge Raad soepel omgegaan. In het arrest Spaarbank Rivierenland/Gispen q.q. oordeelde de Hoge Raad dat het voldoende is dat de pandakte zodanige gegevens bevat dat - eventueel achteraf - aan de hand daarvan kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat. Zo kan er in de pandakte bijvoorbeeld worden volstaan met een generieke omschrijving van de verpande vorderingen, zoals “alle rechten of vorderingen jegens derden die worden verkregen uit de ten tijde van de ondertekening van de akte bestaande rechtsverhoudingen met die derden”.

In deze zaak heeft Heijmans zich ijegens Holding BV verplicht om al haar vorderingen op derden aan Holding BV te verpanden. In een ter uitvoering van die verplichting geregistreerde pandakte wordt enkel verwezen naar een lijst waarop de te verpanden vorderingen zijn gespecificeerd. De vordering van Heijmans op X staat echter niet op die lijst vermeld. Niettemin eist Holding BV betaling daarvan aan haar op grond van de gemeenschappelijke bedoeling van partijen tot verpanding van ook die vordering. De vraag is of Holding BV een rechtsgeldig pandrecht heeft gekregen op deze vordering.

Het hof oordeelde dat de vordering van Heijmans op X niet aan Holding BV is verpand, onder meer omdat de vordering niet op de pandlijst is vermeld, terwijl evenmin sprake is van een generieke omschrijving van de te verpanden vorderingen.

In cassatie klaagt Holding BV dat het hof heeft miskend dat uitleg van de pandakte aan de hand van de Haviltex-maatstaf doorwerkt in het bepaaldheidsvereiste van artikel 3:84 lid 2 BW. In andere woorden, het hof had in zijn overweging of al dan niet aan het bepaalbaarheidsvereiste was voldaan de gemeenschappelijke bedoeling van partijen moeten meenemen.

Hoge Raad

De Hoge Raad oordeelde als volgt:

3.2 De vestiging van een stil pandrecht op een vordering op naam geschiedt bij authentieke of geregistreerde onderhandse akte, zonder mededeling daarvan aan de schuldenaar van de verpande vordering (art. 3:239 lid 1 BW). Bij uitleg van de pandakte komt het aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan elkaars verklaringen en gedragingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Een van die uitleg te onderscheiden en zelfstandig te beoordelen vraag is of is voldaan aan het uit art. 3:84 lid 2 in verbinding met art. 3:98 BW voortvloeiende vereiste dat de pandakte ten tijde van de verpanding de te verpanden vordering in voldoende mate bepaalt. Aan dit bepaaldheidsvereiste is volgens vaste rechtspraak voldaan als de pandakte zodanige gegevens bevat dat, eventueel achteraf, aan de hand daarvan kan worden vastgesteld om welke vordering het gaat.

3.4 De wijze waarop het hof heeft onderzocht of aan het bepaaldheidsvereiste is voldaan, geeft geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting. Met de overweging dat bij verpanding met behulp van een lijst waarop de te verpanden vorderingen expliciet zijn vermeld, die lijst leidend is, lijkt het hof bij zijn oordeel of is voldaan aan het bepaaldheidsvereiste een maatstaf te hanteren die door zijn absolute karakter strenger is dan die hiervoor in 3.2 is vermeld. Uit de daaropvolgende overweging dat de pandakte geen gegevens bevat aan de hand waarvan achteraf kan worden vastgesteld dat daarbij ook de vordering in kwestie is verpand, blijkt echter dat het hof van de juiste maatstaf is uitgegaan. Bij de toetsing aan het bepaaldheidsvereiste is het hof terecht voorbijgegaan aan de stelling dat de partijen bij de pandakte hebben beoogd met die akte ook de desbetreffende vordering te verpanden en daarover als getuige kunnen verklaren. De bedoeling van de partijen bij de pandakte is immers voor de beoordeling of is voldaan aan het bepaaldheidsvereiste niet relevant, voor zover die bedoeling niet aan de hand van gegevens in de akte zelf, eventueel achteraf, kan worden vastgesteld.”

Conclusie

De bedoeling van partijen bij de pandakte is niet relevant voor de beoordeling of is voldaan aan het bepaaldheidsvereiste, voor zover die bedoeling niet aan de hand van gegevens in de akte zelf - eventueel achteraf - kan worden vastgesteld. De Hoge Raad laat het oordeel van het hof in stand.

Het blijft dus van belang om bij het opstellen van een pandakte zorgvuldig naar de formulering van de pandakte te kijken. Door in ieder geval ook een generieke omschrijving van de te verpanden rechten en vorderingen op te nemen, kan worden voorkomen dat slechts specifiek genoemde rechten of vorderingen rechtsgeldig verpand zijn.

Deel dit artikel via     
Twitter     Twitter     E-mail     

Blogs over financiering en zekerheden

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

 

waarnaar bent u op zoek?

pagina's waarop minstens één van de zoektermen voorkomt
pagina's waarop alle zoektermen voorkomen
pagina's waarop de exacte tekst voorkomt

in de hele website
alleen in de blog
in de website met uitzondering van de blog

Wieringa Advocaten